Kirsovo küüyündä geçti olay, angısı Çernobil Atom Stanţiyasının patlaması istoriyasınınnan baalı. Toplantıyı bu avariyanın 40-cı yıldönümünä adadılar. Onnar için, kim pay aldı kurtarmak olaylarında, bizim sıradakı süjetimiz.
Kirsovo küüyün türlü yaşlarda insannarandılar o tragediyayı, angısı diiştirdi millionnarın kaderini. 26 april 1986 yılda Çernobil AES-in dördüncü blokunda patlama oldu. Radiaţiya buludu geniş toprakları kapladı, binnärcä insan gitti bu torpaklardan, üzbinnärcä insan avariyanın sonuçlarını gönderildi yok etmää. Kirsovo küüyün muzey direktoru Evdokiya Stoynova dedi, ki bunnar gibi istoriyanın yapraklarını unutmaa olmaz.
«Uşaklar bizim istoriyamızı bilsin lääzım. 40 yıl geçti, lääzım onnara annatmaa, göstermää bu istoriyayı hem nesitlerin baalantısını — geçmiş hem gelecek zamannarın arasında. Pek önemli çekmää likvidatorların torunnarı, ani annasınnar: bu sade bir istoriyа diil — bu onnarın anmaları»,- Evdokiya Stoynova dedi.
Avariyanın çıkışları çok devletleri kapladı, hem likvidatorlar kendi zamanın kahramannarı oldular. Yangın izmetçileri, askerlär, injenerlär — ilk alıp üstünä radiaţiyayı— büün da acıylan anȇrlar o günneri.
«En ilk bulundum orada, neçinki çalışardım staţionarda üüsek MVD okulunda, ofiţerdım, bizi kaldırdılar da gecä 27-dä Pripättä bulunduk. Koyulduydu davaa insannarı bu erdän çıkarmaa. İnsannar, angıları orada bulunardı hem geldilär korumaa obyektleri, angılarını bizä verdilär korumaa, o vakıt bilmäzdilär, ne orada oldu».
«Biz 86 yılın oktäbri ayından oradaydık. Taa yoktu ne asker kasabası, bişey yoktu — palatkalarda yaşardık. Bän bekçilik yapardım, orada maşinaları temizlärdilär radiaţiyadan».
Büün onnar getirerlär aklılarına bu günneri yaşlarlan gözlerindä, ama sözlerin ardında — yazılar, zor günnär hem kayıplar var. Gagauziadan 109 insan katıldı likvidaţiyaya, büün diri kaldı 50-dän zeedä.
Emanuil Velikov likvidator: «Ofiţerdım, bu işi üürendim, da açan indim maşınadan, da bizä söledilär, ani lääzım bakmaa, ki ulaşmayalım radiaţiyaylan, sora yaptım çıkış, ani burada kurtulmayacan, hepsi burada zararlıydı radiaţıyaylan, yok ayırı yol, ani seni kurtaracek».
Başka bir duygu gösterdilär uşaklar hem likvidatorların torunnarı. Onnar şiir okudular, türkü çaldılar hem şükür ettilär dünneyi koruyan görünmeyän korkunçluktan. Büün bu bela için söleerlär te onnar da, kim duudu yıllar boyunca, avariyadan sora. Gençlär okuyȇrlar şiir, koyȇrlar çiçek, sorȇrlar soruşları, ki annamaa hem korumaa dooruluu.
«Bizim için önemli bunu annamaa, çünkü bizim dedelerimiz bizim için yaşamayı kurtardı, ki biz gezelim açık gök altında, bir iki momenti biz tarih derslerindä üüreneriz».
«Bu bir büük katastrofa, çok can aldı, hem biz bunu unutmayalım lääzım».
«Oldu atom patlaması , angısı aldı binnärlän can, da büünkü vakıt burada dill lääzım bulunmaa, büük radiaţiya var. Herbiri lääzım tutsun bu istoriyayı aklında, hem yapalım hepsini, ki o enidän olmasın».
Her olay — bir hatırlatma: anmak yaşêȇr, o vakıt kadar, ne vakıt onun için laf ederler. Toplantı başarıldı bir minut sessizliklän. Sessizliktä andılar o insanları, angıları artık yok, ama onnarın kahramannıı istoriyada kalacek.
Moldovanın hem Gagauziyanın en mekalı haberleri GRTnın Telegram kanalında!