Gagauz Eri okullarında 2024-cü yılın sentäbrinin birindän beeri başlankı klaslarda gagauz dili hem literaturası predmetindä eni kurikulum giriştiriler. Kurikulumun baş neeti — üüretmäk programasını taa kolay yapmaa, küçük yaşta uşakları ana dilini üürenmää havezlendirmää. Üüüretmäk bakannıı kurikulumun kullanması başarılı olsun deyni seminarları geçirer. Eni, faydalı praktikaları bulmaa deyni açık derlär dä geçirilerlär. Geçennerdä Aksentiy Doljnenko adına liţeyinin üüredicileri açık dersleri verdilär. Siirettilär onnarı avtonomiyanın türlü okullarından üüredicilär.
Valkaneş kasabasının A.Doljnenko adına liţeyindä 3 açık ders geçti. Verdilär bu dersleri 1-ci kategoriyaları olan başlankı klaslar üüredicileri. Eni kurikuluma görä onnar gagauz dili hem literaturası derslerindä üürenicilärlän taa çok lafederlär, eni lafları üürenerlär, uşakların laf zebelliklerini zenginneştirmää çalışȇrlar. Eni kurukulumun temelindä — sözleşmäk, üürenicileri gagauz dilini üürenmää havezlendirmäk prinţipleri.
Üüredicilär kolay laflardan başlȇȇrlar. Kısa-kısa cümleleri kurmasında üürenicilerä yardımcı olȇrlar. Butakım sözleşmäk proţesinin temeli koylȇr. Hep ölä analardan-bobalardan yardımı bekleerlär. Çünkü okulda kabledilän bilgilär aylelerdä kaavileşsinnär lääzım, söleerlär üüredicilär.
«Kısadan cümlecik sölemää onnara. Lafetmää onnarlan. Görmeeriz yardım etsinnär analar- boblalar bizä bu dili genişletmää»,- başlankı klaslar üüredicisi Varvara Konışeva söledi.
Üüredicilär söleerlär, bakmayarak ona, ani kurikulum diişti, üüretmäk programası taa kolay oldu, kimi üürenicilerä hep okadar zor geler gagauz dilini üürenmää. Onnara yardım ederlär hem üüredicilär, hem dä gagauz dili derslerindä başarılı olan üürenicilär.
«Cümlelär olsunnar iki laftan. Neçinki uşaklara pek zor. Onnar duumalarından gagauz, ama gagauzça lafetmeerlär. Onnar hiç sözleşmeerlär evdä. Şkolalarda da pek zor, neçinki uroklarda biz savaşȇrız dili ilerletmää. Ama aralıklarda uşalar biri-birinnän sözleşmeerlär ana dilindä. Uşaklar lafları üürenerlär, ama biri-birinnän lafederäk, onnar kuramȇȇrlar cümleleri kendi başına»,- nışannadı üüredici.
Zorluklarlan sade üürenicilär diil, ama üüredicilär dä karşı gelerlär. Eni kurikulum var, ama ona uyan üürenmäk hem üüretmäk kiyatları yok. Bu beterä üüredicilär kolay hem kısa tekstleri, peetleri aarȇȇrlar, meraklı sınışları kurȇrlar. Bu davaaları gerçekleştirmää deyni çok vakıt harcanȇr, söleerlär üüredicilär. Onnar urgulȇȇrlar, ani metodika bazası mutlak kurulsun lääzım. Eni kiyatları da okullarda bekleerlär.
«Sanȇrım, ani olacȇk başarılı, neçinki diişer kurikulum, da uşaklara taa ilin olacȇk o tekstçeezleri okumaa. Ama te bu kiyatları görsäk bir keret, ozaman yakışacȇk sölemää, nekadar bu proekt başarılı olacȇk»,- ekledi Varvara.
Metodika bazası kurulduktan sora işin sırası olacȇk, urgulȇȇrlar üüredicilär.
«Te o 45 minudun içindä var hakımız nesaydı yapmaa. Biz yok nasıl anaya-bobaya çorbacı olalım. Biz sadece bu 45 minudun içindä var nasıl uşacıklarımızı neyäsaydı üüredelim, ki dilimiz korunsun»,- çizgiledi gagauz dili üüredicisi Elena Kiosä.
Eni kurikuluma uyan, metodika bazası olacȇk, çizgileer Üüüretmäk bakannıı. Bu bazaya en becerili hem en başarılı üüredicilerin didaktika proektleri gireceklär. Butakım başlankı klaslar için birleşik hem dä kaliteli üüretmäk programası kurulacȇk. Şindi sä üüredicilär biri-birinnän bilgilerinnän, becermeklerinnän, eni görgülerinnän paylaşȇrlar. Butakım açık derslär başka okullarda da geçirileceklär. Gagauz Erin Üüüretmäk bakannıı, M.V.Maruneviç adına Bilim-aaraştırmak merkezi hem Komrat Devlet universiteti birliktä gagauz dili üüredicileri için üüretmäk seminarlarını geçirerlär. Hep ölä bu kurumnar eni kurikulumun giriştirilmesini göz altında tutȇrlar.
Moldovanın hem Gagauziyanın en mekalı haberleri GRTnın Telegram kanalında!