Her yıl Moldovada çiçek ayın 3-cü cümertesindä insannarın anmak günü geçer, angıları aaçlıı geçirdilär. Bu yıl o düştü çiçek ayın 18-dä.
Komradın erindeki kuveterin temsilcileri, regional istoriya-dolay muzeyin uzmannarı hem kasabanın yaşayannarı geldilär anmaa insannarı, angıları kendi cannarını verdilär aaçlık vakıdında. O belayı duydu herbir aylä hem o cenktän sora taa çok vakıt duyulardı, açıkladı Komrat kasaba primarı Sergey Anastasov: « Bu en büük tragediya, ani bizim halkımız geçirdi – o aaçlık, bunu hepsi biler. Bu bizdä eni istoriya, onu biz hiç diil lääzım unudalım hem da Allaa bizi korusun bölä kötü işlerdän, angıları oldu 1946-1947 yıllarda. İilderiz kafalarımızı bu insannarın önündä , kim kaybetti yaşamalarını ozaman o vakıtlarda. Sanȇrım, ani herzaman lääzım tutmaa aklımızda bu günneri, bu yılları , ani olmuş bizim halkımızlan. Hiç unutmamaa – o bizim istotiyamız».
Bakarak statistikaya, Moldovada aaçlıktan 150 bindän 200 binä kadar insan öldü. Ama bilimcilär söleerlär ki, aslıdan ölmüşlerin sayısı taa da çoktu. En çok zarar devletin üülen tarafı gördü.
Georgiy Vlah, Komrat kasaba sovedin başı: « Bir neylän biz var nasıl yardımnayalım o insannara – tutmaa aklımızda o çirkin olayları da annatmaa kendi uşaklarımıza. Bu tragediya oldu diil sade Moldovada , ama Gagauziyada da, bizim ayledä».
Aaçlıı geçirän insannarın annatmaları büün da işidilerlär. O vakıtları hem olayları göstererlär diil sade faktlar, ama insannarın duyguları da, angıları yaşamanın hem ölümün arasında bulundular, Gagauziya şannı jurnalisti Anna Jekova söleer: « Bilersiniz mi, açan bän işiderim , ani imerlär ekmek , ki tuyannamamaa deyni – benim tikenneneer güüdäm. Büünnän büün aaçlık aklımda durȇr. Çok yıllar o benim kafamdan çıkmȇȇr da braktı korku. Bän koruyardım imekleri , toplayardım yaarım tonna kartofi , 300 kila laana, 300 banka zakatkaylan – hepsini onnarı er altına gömärdik , neçinki korkardık almasınnar. Açan imek bitärdi, bän bütün gecä uyumazdım , düşüneräk näändın bulmaa onu».
İnsannar küülerdä bütün aylelärlän ölärdilär. Payedilirdi imeyin en aaz payı, ki sabaakı günä etişmää hem tutturmaa biri birini bu bet durumda, getirderlär aklılarına yaşayannar.
«Benim bobam agtonomdu, da ona verdiydilär birkaç ev, ki onnarı bakmaa.Her avşam o dönärdi o evlerdän, aylelerdän da bakardı kim o günü diri kaldı. Kablediynän soya yada kartofi unu o lääzımdı pay etsin hepsi o insannarın arasında. Un aaz vardı, sanmayın , ani çuvallarlan verärdilär».
O yılların istoriyasını büün muzey uzmannarı büük dikkatlıklan koruyȇrlar. Onnar toplȇȇrlar dokumentleri, marturların annatmaklarını hem onnarı dokumentlerä erleştirip genç evladlara vererlär.
Valentina Dermenji, Regional istoriya-dolay muzey başı: « Bizdä küçük bir sergi var , angısında gösterili o vakıttan insannarın patretleri.Orada Kurdoglonun gagauz dilindä kiyadı «Aaçlık Gagauziyada» da var. « Bunnarı lääzım aklımızda tutalım hem lafederim bu olaylar için. Neçinki gençlär büün annamȇȇrlar o yılların maanasını , angılarını bizim dedelerimiz geçirdi».
1946-1947 yılların aaçlıı istoriyası unudulmȇȇr hem korunȇr devletin önemni istoriya sayfası gibi.
Avtor: А. Çebanova, operator: G. Stavilov, montaj: М. Кazaku
Moldovanın hem Gagauziyanın en mekalı haberleri GRTnın Telegram kanalında!