Moldovada pensionerlar kendilerinä iş aarȇȇrlar ki kendi finans durumun taa ii yapmaa, neçin ki pensiyalar etişmeer yaşamak için. Yaşlı insannara sıra geler aaramaa gelir sızıntılarını.
Yaşılı insannar, çıkıp pensiyaya aareerlar kendilerinä iş ki aylä bücetini taa dldurmaa. Devletin pensionerların çoyu zorlik para etişmemezliin beterinä çekerlärda savaşerlar bu durumu diiştirmää. Avtonomiyanın yaşayannarı annattılar neçin pensionerlara sıra geler işlemää.
«Yok neyä yaşamaa bunun için da işleerlär. Bän hastayım ama benim adamım pensiyaya çıktıktan sora hep okadar işleer, şansora 5-6 yıl bakmayarakŢ ani ayaklardan gezämeer. İki bin ley o pensiya mı? İnsanda yok neyä yaşamaa. Te aldım bir kila patlacan da başka bişey. Bölä bizdä yaşamak. Onnarda kim 40 yıl çamur içindä işledi, stolovalarda. Hererdä işledik hepsi vardı ama şindi – bişey yok».
«Neçin ki etişmeer, ama pensionerlara nekadar öderlär? Bişey ödämeerlär. Pensiyalar küçük».
«Bu ilin cuvap, neçin ki pensiyä etişmeer. Çoyu diil pensiyayı, ama posobiyä kablederlär dä ona yaşamaa pek zor. Sıra geler iş bulmaa. Yorulerlar, ama işleerlär».
«Etişmeer. Yok para imää almaa, izmetlerä, ilaçlara, hepsinä ne lääzım. İhtiar insana etişmeer bunun için da işleerlär. Hükümet kabaatlı bizdä şindi kuvettä diil o insannar».
«Neçin ki etişmeer. Devlet küçük pensiyaları verer. Ama yaşamaa, kandi saalıını bakmaa, bunu yok nicä yapmaa. İsteeriz, ki hükümet baksın kendi gelirlerinä da versin onanarı pensionerlara hem uşaklara. Uşakaların gelirleri hep ölä. Duudurtmak uuru bizdä küçük yok nicä üüretmää doyurmaa, etişmeer. Hepsi hükümetä baalı . Eer o insan için düşünecek, angısı vergileri öder, neçin ki büün devlettä bu paralar olmaceydılar eer insan işlameceydi.Umutlanmaa, ani uşaklar kendi analarını- bobalarını bakacek bu diil dooru. Açan bu insannar işlardilär onnar vergileri ödärdilär devletä, uşakları duudurardılar devlet için. Te bölä benim bakışım».
«Pensiyalar küçük bunun için eşillik büüderiz da saterız, ki pensiyaya para eklemää. İlaç alerız. Onnar pek paalı. İmeyä kalmȇȇr. İzmetlär için öderiz. İki buçuk bin kablederim bu ne para mı?»
«İlaçlara buna öbürüna. Hereri para lääzım bölä iki buçuk bin kablederim».
«Para etişmeer. Pensiyä küçük. Bendä pek küçük pensiyä. Bän stolovada 30 yıl işledim da neyä çıktım. İlkin 470 ley ödärdilär. Ama şindi iki buçuk bin bunun için sıra geler çıkmaa burayı».
«Neçin ki etişmeer, yaşamaya. Hepsi paalı bän da açan pensiyäyä çıkacam işleyecäm. Bän taa diilim pensiyada, ama etişecäm mi bilmeerim, neçin ki yaşamak pek zor, iş taa aar. Bän 60 yaşındayım şansora zor işlemää, ama nicä taa 3 yıl işleyecäm bilmeerim».
«Para yok. Neya yaşamaa? Eer bir vakıt gazın paası 30 ley kubu edärdi bu ne iş için söleer. Ama bendä pensiya 1800 ley, şindi 200 leyä kaldırdılar da iki bin oldu».
Moldova ekspertin, Väçeslav İoniţanın laflarına görä, pensionerların iki kategoriyası var. Birisi isteer işlemää, ikincisi da lääzım bunu yapsın, neçin ki onnara etişmeer.
«Bu yıl bizdä orta ödek parası olacek yakın 14 bin ley hem da 40% o orta pensiyä. İslää olaceydı eer o altı bin kuraceydı. Yazık, ama Moldova ödeyameer bölä pensiyaları. Neçin? Sebep onda, ani taa ileri bir pensionera gelärdi üç işleyän kişi, büünkü gün bu bir birä geler. Başka laflarlan sölemää bir pensionera bir işelyän kişi geler. Da bücet lääzım ödesin pensiyayaların üçüncü payını»,- ekspert Väçeslav İoniţa söleer.
Getirderiz aklınıza, ani 2016-ci yılda Moldovada giriştirlendi pensiya sistemasına reforma, angısına görä pensiyaya çıkmak yıllar zeedelendilär. Karara görä, 2028-ci yılda hem karılar hem adamanar bir yaşta çıkabileceklär pensiyäyä, 63 yaşında.