Moldovada yazın belli oldu paa üüselmesi taazä meyvalara hem zarzavatlara. İnsannar söleerlär, ani bu sebeptän pek siirek onnarı satın alȇrlar. Statistika haberlerinä görä yanvar ayından iyün ayınadan meyvalar paalılandılar 33,7 %, ama zarzavatlar 18,9 %. Bu mallara paalar içindeki panayırda en üüsek kalȇrlar, nışannȇȇrlar uzmannar.
Milli statistika bürosu haberleer,ani 2025-ci yılın yanvar ayından iyün ayınadan paalar çiftçilik mallarına kalktılar 28,4% yaraştırıp 2024-cü yılın hep bu vakıdınnan. Alıcılar nışannȇȇrlar, ani paalar taazä mallarına çoyu alylelär için pek üüsek. Hem da en zor geler pensionerlerä hem zor durumda bulunan aylelerä.
«Paalar nicä Evropada, ama ödeklär nicä Moldovada. Paalar inmeyeceklär. Onnar avgust hem sentäbir ayında taa çok büüyümää çekedeceklär. Bu bir keret, açan istedim povidla yapmaa kış için. Başka bişey. Paalar bana deyni diil yakışıklı.»
«Diil sade bizi, hepsimizä bölä paalar diil yakışıklı . Taa ileri kış için koyardık, hazırlardık amma şindi bişey, neçinki pek paalı. Neylän baalı? Küçük pensiyalar hem kazanç paralar insanda, iş yok da te problemalar olȇr. 40 ley zerdeli, abrikos hem erik eder. Neya bu geler?»
«Bölä pensiyaya bişey alamayacan. İlaçlara da etişmeer. Pek küçük pensiyalar. Nicä var nicä yaşamaa bölä paralara. Eer kimsa ikram edärsäydi, ama bölä kendimä alamȇȇrım. Neçin bölä olȇr bilmeerim. İnsan için kimsey düşünmeer.»
«Paalar üüsek. Bendä aul var. Kimär sıra bekim olmȇȇr. Bölä sıcaklar bu yıl, ani sussuz yazık… Orada tepliţa, setka var, ama bişey korunmȇȇr. Benim ayläm için koruduk. »
«Biraz üüsek. Kuraklık hem hepsini başka erdän getirerlär. Kış için biraz hazırlanȇrım, diil nicä başka yıllar. Pensionerlär hem işsiz insannar için paalı.»
«Pek paalı. 3 bin kablederim. Bu ne pensiya mı? Kış için bişey koymadım. Eer alarsaydım, ozaman bütün ay neylän yaşamaa. İki keret şefteli aldım. Hıyar da koymadım kış için. 40 ley hıyar. Sansın yaanı alȇrım. Bu nesoy paalar?»
Ekspertlär hem agrariyalar paalanmakları birkaç faktorlara baalȇȇrlar. Onnarın arasında hava koşulları, nışannadı Gagauziya çiftçilik bakannıın başı Sergey İbrişim: «Bu baalı onunnan,ani ilkyazın ayazlar vardılar. Bölä ayazlar 50-60 yıl yoktular. Baktık hepsi küüleri hem meyva başçalarını. Bu yıl onnarın 70-80 % zararlandı, üzüm 30%-dä. Bundan kaarä zararlandı güz bodayı hem raps. Ayazlar bir afta sürttülär. Topraan üzündä etişärdi -3 gradustan -5 gradus ayazadan. Bunun için ölä oldu, ani 100% mallardan fidannarda kaldı 20-30%.»
Hep ölä meyvalara hem zarzavatlara üüsek paalar baalı harçların büümesinnän hem eksport sormasınnan, açan çiftçilik malların en büük payı gider sınır aşırı, ne aazaldȇr içindeki panayırda mal sayısını.
«Ne bizim agrariyalarımız tоlȇȇrlar hepsi komuşu devletlerä getiriler- Rumıniyaya,Evropanın poyraz devletlerinä- Finländiyaya hem Norvegiyaya. Da sormak uuru taa üüsek tekliflerdän»,- söledi İbrişim.
İstemeklär çok, mal aaz, bunun için paa politikası diişer üüselmäk tarafına,nışannadı Sergey İbrişim: «Şefteli Red Heyven çeşitindän 40 ley кilası, da paa düşmeer. Taa ufak 30 -25 ley. Üzüm 25-30 ley. Bölä paalar üüsek insannar için. Bu yıl bahça kulturalar da zararlandılar, bunun için paalar karpuzlara 9 ley taa büükerinä, altı ley taa ufakarına. Ama kaunnar nicä vardılar 15 ley, ölä da durȇr. Büün bu bizim pensionerlär hem insannar için pek paalı».
İyün ayında yaraştırdıynan may ayınnan meyvalar paalılandılar taa 5,1 %, ama zarzavatlar ucuzladılar 10,2 %. Ama bakmayarak bölä diişmeklerä içindeki panayırda onnar hep okadar paalı kalȇrlar. Ekonomistlär söleerlär, ani paalar belli olaceklar güz ortasında var nasıl olsun, açan panayırda peydalanacȇk taa çok eni bereketin malları.
Moldovanın hem Gagauziyanın en mekalı haberleri GRTnın Telegram kanalında!